GPF (Gasoline Particulate Filter), petek yapısında seramik bir bloktan oluşur. Bu blokta yüzlerce küçük kanal bulunur. Kanalların yarısı girişten, diğer yarısı çıkıştan kapalıdır.
Bu özel tasarım sayesinde egzoz gazı kanalların duvarlarını delip geçmek zorunda kalır ve geçiş sırasında partiküller duvara yapışarak tutulur.
Egzoz gazı GPF’e girdiğinde ilk gerçekleşen şey duvar filtrasyonudur.
Bu süreç şu şekilde işler:
Egzoz gazı açık kanallardan ilerler
Kapalı uç nedeniyle gaz yön değiştirir
Duvar yüzeyine temas eder
Partiküller duvar gözeneklerinde tutulur
Bu mekanizma sayesinde benzinli motorlarda oluşan PM (Partikül Kütlesi) ve PN (Partikül Sayısı) etkili şekilde azaltılır.
GPF’in tıkanmaması için biriken partiküllerin zaman zaman yanarak yok edilmesi gerekir. Bu işleme rejenerasyon adı verilir.
Benzinli motorlarda rejenerasyon çoğunlukla pasif rejenerasyon şeklinde gerçekleşir:
Motor yüksek sıcaklığa ulaştığında
Uzun süre sabit hızda kullanım olduğunda
Egzoz gazı 400–600°C seviyelerine çıktığında
Partiküller kendiliğinden yanar ve GPF temizlenmiş olur.
Dizel DPF’lerde olduğu gibi yakıt püskürterek yapılan aktif rejenerasyon GPF’lerde çok daha seyrektir.
Normal kullanımda GPF şu döngüyü izler:
Partikül tutma → duvar yüzeyinde birikim
Sıcaklık artışı → rejenerasyon için uygun ortam
Parçacıkların yanması → GPF temizlenir
Döngü tekrar başlar
Bu otomatik döngü sürücü tarafından çoğu zaman fark edilmez.
Kısa mesafe ve düşük sıcaklıkta kullanım, GPF’in rejenerasyon yapmasını zorlaştırır. Bu durum:
Yakıt tüketimini artırabilir
Çekişi düşürebilir
Motor arıza lambasına yol açabilir
Bu nedenle özellikle şehir içi kullanımı yoğun olan araçlarda periyodik uzun yol rejenerasyon sürüşleri önerilir.